-निलिफा सुब्बा/धरान-

बेलायती उच्च अदालतले भूपू ब्रिटिस गोर्खा सैनिकहरुलाई परिवारसहित बेलायतमा बस्न मिल्ने फैसला सुनाएपछि उनीहरु धमाधम आफ्नो थातथलोको माया मारेर बेलायत छिर्दैछन्। धरान जस्तो लाहुरे बस्तीमा यसको नकारात्मक असर देखिन थालिसकेको छ। त्यहाँ नूनदेखि सुनसम्मको व्यापार खस्कने क्रममा छ। धरान बजारमा लाहुरे–लाहुरेनीको भीड अचेल देखिन्न। भेटिएकामध्ये पनि धेरैलाई बेलायत पुग्न हतार छ। करिब १० हजार भूपू गोर्खामध्ये आधाजति बेलायत गइसकेका र अरू पनि जानेक्रममा छन्। उनीहरूको बेलायत बसाइले नेपाल भित्रिरहेको मासिक ६५ करोडबराबरको रेमिट्यान्स उतै रहन सक्ने सम्भावना छ। जनजाति आन्दोलनको ठूलो भार लाहुरेहरूले नै धानेका छन्। लाहुरे समुदायको बहिर्गमनले जनजाति आन्दोलन पनि प्रभावित हुनेछ।

(more…)

-आज काँग्रेसी सभासदहरु खुलेरै विरोधमा उत्रिए। दिउँसो भण्डारीहरुको आन्दोलनमा समर्थन जनाउन काँग्रेसका सभासदहरु संविधान सभाबाट सीधै पशुपति क्षेत्र गएका थिए। पशुपति क्षेत्रलाई जुलुस, धर्ना निषेधित क्षेत्र घोषणा गरिए पनि टायर बालेर त्यहाँ बन्द घोषणा गरिएको थियो। निषेधित क्षेत्रमा जुलुस रोक्न खोज्ने प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच ठाउँठाउँमा तनाव उत्पन्न भएको थियो। काँग्रेसका उपसभापतिहरु रामचन्द्र पौडेल र गोपालमान श्रेष्ठले काँग्रेसका सयभन्दा बढी सभासदहरुको नेतृत्व गर्दै र्‍यालीको अगुवाई गरेका थिए। र्‍यालीलाई सम्बोधन गर्दै पौडेलले आफूहरु आन्दोलनमा ऐक्यवद्धता जनाउन आएको बताए। उनले पुजारीको नियुक्त धार्मिक व्यक्तिहरुको सहमति लिएर गरिनुपर्ने बताएछन्। (more…)

संविधान सभाले २०६७ साल जेठ १४ गतेसम्म नयाँ संविधान बनाएर लागू गर्ने भन्दै बनाएको कार्यतालिकामा फेरि संशोधन भएको छ। यस पटकको संशोधन तेस्रो संशोधन हो। तेस्रो पटक संशोधन भएपछि मंसिर मसान्तमा गर्ने भनिएको संविधान सभाका १४ वटा विभिन्न समितिका सभापतिको निर्वाचन पुस मसान्तमा हुने भएको छ। सभापतिको निर्वाचन जस्तो सानो कुरामा नै यति धेरै अडकिएपछि संघीय संरचना जस्तो जटिल मुद्दा अनि हरेक धारा दुई तिहाईले पास गर्नुपर्ने प्रावधान पूरा गरेर कसरी २०६७ जेठ १४ सम्म संविधान जारी गर्ने हो, शंका उठ्नु स्वभाविक भएको छ। (more…)

-उत्तम बाबु श्रेष्ठ-

(more…)

पशुपति क्षेत्रमा नयाँ पुजारी नियुक्तिको विरोधसँगै बढेको तनावलाई ध्यानमा राखी त्यस क्षेत्रलाई जुलुस निषेधित क्षेत्र घोषणा गरिएको छ। आइतबार त्यहाँ नयाँ पुजारी समर्थक र विरोधीबीच झडप भएको थियो। सोमबार भने संस्कृति मन्त्रीको अगुवाईमा समर्थन जुलुस र सभा भएको थियो। त्यसैगरी विरोधीहरुले पनि सडकमा टायर जलाउँदै विरोध गरेका थिए।

पशुपति विवाद समाधान गर्न प्रधानमन्त्री प्रचण्डले सोमबार राष्ट्रपति र काँग्रेस सभापतिसित भेटेका छन्। गृहमन्त्री वामदेव गौतमले चाहिँ यो विवादको कानुनी बाटो पहिल्याउन महान्यायाधिवक्तासित सल्लाह भइरहेको बताएका छन्। यसैबीच सर्वोच्चको अन्तरिम आदेश खारेज गरिपाउँ भन्दै पशुपति क्षेत्र विकास कोषले हालेको मुद्दाको पेसी आज मंगलबार तोकिएको छ। (more…)

आज पुस २२ गते। बा बित्‍नुभएको पनि २२ दिन भइसकेछ। पुस १ गतेका दिन थियो त्यो। यी दिनमा कहिले सम्झेर रोएँ, कहिले भुलेर, भुल्ने प्रयास गरेर रोएँ। सुरुका दिनका पीडा बेग्लै हुन्थ्यो, ती दिनमा त्यो बाहेक अरु कुरा दिमागमा हुँदैन थियो। अहिले भने अरु कुरामा व्यस्त हुँदा भुलिन्छ। जब बर्खी बार्न आफूले लगाएको सेतो लुगामा ध्यान जान्छ तब झसंग हुन्छु। बा बस्नुहुने ठाउँ र सुत्‍नु हुने कोठा देख्‍दा निको नभएको घाउमा भएको जस्तो पीडा हुन्छ। यी दिनमा ब्लग लेख्‍न पनि मन लागेको छैन, कमेन्ट हेर्न पनि भ्याएको छैन। साथीहरुले सहयोग गरिरहेका छन्। १३ दिनको किरिया बस्ने क्रममा एक छाक खाँदा, नून नखाँदा र भूँइमा सुत्‍दा बरु बिरामी भइनँ, तर पछि केही दिन चीसोका कारण रुघाज्वरोले आक्रान्त पार्‍यो। १३ दिनको किरिया बस्दा केही आध्यात्मिक पुस्तक पढियो। त्योभन्दा बढी चाहिँ सबैले ‘के भएको ?’ भनेर औपचारिकतावश सोध्‍ने अनि यसो भएको भनी रिवाइन्ड गरी प्ले गरे जस्तै गरी उही कुरा बेलिविस्तार लगाउने सुन्दासुन्दा वाक्क भएँ। ध्यानमा बसौँ भन्दा पनि बस्न सकिएन। त्यसो त अहिले पनि बाटोमा सेताम्मे लुगा लगाएको देखेपछि बाबुको कि आमाको भनेर सोध्‍नेहरु देखेर दिक्क लाग्छ। ‘के भएको ?’ भनेर सोध्दा पनि हुने हो नि। यी १३ दिनमा मृत्युपछिको संस्कार र परम्पराहरुलाई मैले नजिकबाट नियालेर हेर्ने मौका पाएँ। यसअघि मैले यस्ता संस्कार र परम्परालाई कहिले पनि ध्यान दिएको रहेनछु। मृतकलाई सम्मानपूर्वक बिर्सेर पठाउन संस्कारका नाममा अनेक थोक गर्न लगाई दिनदिनै अलमलमा पारी बेफूर्सदी बनाई ध्यान अन्यत्र मोडिदिने काम हो यो भनी कसैले भनेको ठीकै झैँ लाग्यो। त्यही बेलाका केही अनुभव यहाँ बाँड्दैछु। तपाईँहरुको पनि यस्तो बेलाको चलन सुनाउनु होला। यी सब प्रचलन हामीलाई त्यति थाहा नभएको हुँदा हामीपछिको पुस्तासम्ममा लोपै हुने हो कि भन्ने पनि लाग्छ मलाई त। (more…)

-ब्रजेश-

मन खिन्न छ, एक किसिमको नरमाइलो लागिरहेको छ।

पशुपतिनाथको मन्दिरमा भैरहेको राजनीति, मारामार र खिचातानीले सोच्न वाध्य बनाएको छ, कतातिर जाँदैछ यो मुलूक?

के शक्तिकेन्द्रहरू मात्रै परिवर्तन भइरहने हुन् त यो देशमा? परिवर्तनको नाममा सत्ता परिवर्तन मात्रै हुने भयो त? स्वतन्त्रता भनेको आफुखुशी गर्ने छुटको रूपमा मात्र परिभाषित हुने भयो त अब? चाहे त्यसका लागि अरूको हक, हित, अधिकार, आस्था, मूल्य, मान्यता र बिश्वासलाई कुल्चन किन नपरोस्। शक्ति भनेको मूढेबल नै मात्र प्रमाणित हुने भयो त यो देशमा? बल हुनेका कुरा र कामसंग सहमत हुन नसक्ने सर्वसाधारण, कर्मचारी, प्रहरी, सेना, वा पत्रकार कोही पनि के सुरक्षित हुन नपाउने हुन् त? कहिले कस्को कहिले कस्को स्तुतिगान गर्नु मात्र वाक स्वतन्त्रताको पर्यायवाची हुने भयो त?
(more…)

राजाले आफूमा निहीत रहेको सार्वभौमसत्ता प्रयोग गर्दै संविधान जारी गर्ने दिन अब गए। नेपालमा पहिलो पटक संविधान नेपाली नागरिक आफैले बनाएर आफैले जारी गर्दैछन्। त्यसैका लागि संविधान सभाको निर्वाचन भएको थियो। संविधान सभाले २०६७ साल जेठमा नयाँ संविधान जारी गर्ने भन्दै कार्यतालिका सार्वजनिक गरिसकेको छ। यसै अनुसार कामहरु हुँदै पनि छन्। यसक्रममा संविधानसभा, संवैधानिक समितिको बैठकले नयाँ संविधानमा उल्लेख हुने विषयवस्तुका बारेमा आफ्नो सुझाव-सल्लाह पेश गर्न स्वदेश तथा विदेशमा रहेका नेपाली नागरिक, राजनीतिक दल तथा सङ्घसंस्थाहरूलाई औपचारिक आग्रह गरेको छ। तपाईँ पनि केही सुझाव सल्लाह दिन चाहनुहुन्छ भने तल कमेन्टमा लेख्‍न सक्नुहुन्छ। तपाईँको उचित सुझावलाई माइसंसारले समितिसमक्ष पुर्‍याउने व्यवस्था गर्नेछ। (more…)

कीर्तिपुरमा रहेको त्रिभुवन विश्वविद्यालयलाई अनिश्चित कालका लागि बन्द गरिने भएको छ। बन्द कुनै विद्यार्थी संगठनले गर्न लागेको नभएर विश्वविद्यालय प्रशासन स्वयंले गर्न लागेको हो। सन् १९५९ मा स्थापना भए यता विश्वविद्यालय परिसर यसरी बन्द गर्नुपरेको थिएन।

त्रिपुरेश्वरमा रहेको विश्वविद्यालयलाई कीर्तिपुरमा सार्दा त्यहाँको जग्गा अधिग्रहण गर्ने क्रममा स्थानीय बासिन्दासँग त्यतिबेला भएको सहमति अझै पूरा नभएको भन्दै आन्दोलन थालिएपछि विश्वविद्यालय प्रशासनले सुरक्षाको कारण देखाउँदै यस्तो निर्णय गरेको हो। आज अपराह्न पत्रकार सम्मेलन गर्दै विश्वविद्यालयले अनिश्चितकालका लागि बन्दको घोषणा गर्ने भएको हो। (more…)

सिनेमाको झैँ देखिने यो दृश्य पशुपति क्षेत्रमा आज भएको पिटापिटको हो। पशुपति पुजारीको विवाद अब पिटपाटमा उत्रिसकेको छ, तुरुन्तै यसलाई नरोके यसैको निहुँमा दंगा हुनसक्ने संभावनालाई नकार्न सकिन्न।

आज पशुपतिको पश्चिम ढोका अगाडि पशुपतिका भण्डारीहरुले आफ्नो मागका बारेमा पत्रकार सम्मेलन गर्ने कार्यक्रम रहेछ। कार्यक्रम सुरु हुँदै गर्दा एक हुल आएर उनीहरुलाई यसरी जथाभावी कुट्न थालेछन्। भण्डारीहरु मात्र हैन, पत्रकारलाई पनि बाँकी राखेन त्यो समूहले। एनटिभीका क्यामेराम्यानको क्यामेरा नै बिगारिदिए। केही भण्डारी कुटाइ खाएपछि अस्पतालमा भर्ना हुनुपर्‍यो। भण्डारीहरुका अनुसार उनीहरुलाई कुट्नेहरु वाईसीएल हुन्। (more…)

विश्वभरका हिन्दूहरुका आराध्यदेव भगवान पशुपतिनाथको पूजारी नियुक्ति विवादले यतिखेर सडक, सदन र सभासमारोहहरुमा मात्र होइन नयाँदिल्लीको पनि एजेण्डा बनेको छ। खासमा सतहमा देखिएको विवादमा अग्रपंक्तिमा देखिने राजभण्डारीहरु र अन्य भक्तालु तथा श्रद्धालुहरुमात्र होइनन् ती भित्र मूलभूत रहस्यहरु छन् जो निम्न छन्:

१. विचित्र विडम्बनापूर्ण संयोगः धर्मलाई अफिम मान्ने माओवादी सुप्रिमो प्रचण्डले पशुपतिनाथको पुजारी नियुक्तिमा चासो नलिएकै भए जाति हुन्थ्यो। तर, जताततै अपरिपक्व हिसाबमा आफ्नो निर्णय लाद्‍ने तर सम्भावित परिणामको परिकल्पनै नगर्ने प्रचण्ड बानी पशुपतिमा पाच्य भएन। अहिले जति सडकमा उर्लिएका छन् धार्मिक संघसंस्थाहरु उनीहरुलाई नै सोधेर उनीहरुकै सहमतिमा आफ्नो निर्णय लागू गर्न सकेको भए प्रचण्डको कल्याण पशुपतिनाथले पनि गर्थे। तर, त्यहाँ चुके प्रचण्ड। पछिल्लो पटक आइतबारमात्र धर्मसंस्कृति संरक्षण मन्चले पुजारी नियुक्तिको विरोधमा आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा आयोजक र पत्रकारलाई धुल्याउने वाइसीएल रणनीति प्रचण्डको अर्को पाखण्डपन हो।
(more…)

भाइबुहारीलाई छोएको मात्र कारणले जरिवाना तिर्नुपर्ने कुरा सुन्दा धेरैलाई अचम्म लाग्ला। तर सिरहामा त्यस्तै चलन रहेछ।

कुरो लहान नगरपालिका वडा नं.७ बस्ने नन्दकिशोर मेस्तरको हो। उनले आफ्नै भाइबुहारीलाई छोएकाले सजाय भोग्नुपरेको छ। सजाय थियो-त्यहाँका ३२ घरधुरी मेस्तर समुदायलाई भोज खुवाउनु पर्ने।

त्यतिमात्र कहाँ हो र ! नन्दकिशोरले आपसी झगडाको क्रममा आफ्नै भाइबुहारीसँग झगडा गरी उनको शरीर छोएकाले पाप कटाउन तथा शुद्धि प्राप्त गर्न भारतको गया समेत जानुपर्नेछ। (more…)

अन्तर्राष्ट्रिय गैर सरकारी संस्था (आईएनजीओ) को मोटरसाइकलको प्रयोग यसरी हुँदैछ सुदूरपश्चिमको धनगढीमा। सडक चाहिँ नेपाल-भारत सीमा तर्फ जाने बाटोको हो। (more…)

पशुपतिको विषयमा विगतमा पनि निकै विवाद, बहस भएका थिए। तर अहिले जत्तिको विवाद कहिले पनि चर्किएको थिएन। विगतका केही घटना अहिलेको सन्दर्भमा सामयिक हुनसक्छ।

दुई वर्षअघि बालाचतुर्दशीको भोलिपल्ट मैले कान्तिपुर टेलिभिजनका लागि पशुपतिनाथको सम्पत्ति सम्बन्धी समाचार संकलन गरेको थिएँ । बालाचतुर्दशीको भोलिपल्ट नै पशुपतिनाथको वर्षभरीको आम्दानीको हिसाब हुने गरेको छ। जुन पछि कान्तिपुर दैनिकमा पनि छापियो र त्यतिबेला पशुपतिनाथको सम्पत्ति सम्बन्धमा चर्चा भयो ।

पशुपतिनाथको वर्षभरीको आम्दानी दुई लाख रुपैयाँ मात्र भन्ने सो समाचारको प्रतिक्रिया अहिलेसम्म आइरहकै छ । सोही समाचार संकलन गर्ने क्रममा पनि मलाई भनिएको थियो,यो सिधै माथिसँग जोडिएको हो, बेकारमा किन खोतल्नुहुन्छ। (more…)

-जय/सिड्नी-

(यो कथा काल्पनिक हो। यसका शृङ्खला म हरेक हप्ता प्रस्तुत गर्दै जानेछु। यस कथामा प्रयोग गरिएका भाषा र शब्दहरु कसैलाई असभ्य लागेमा क्षमाप्रार्थी छु। )

अध्याय एक
काले आज निदाउन सकिरहेको छैन। निदाओस् पनि कसरी, भोलि डोजर बाटो खन्दै तल्लो गाउँमा आइपुग्ने हल्ला छ। काले ओछ्यानमा उत्तानो पल्टियो अनि ध्वाँसोले आफ्नै अनुहार भन्दा पनि कालो बनाइदिएको दलिनतिर टोलाएर सोच्न थाल्यो,”भोलि त उठ्ने बित्तिकै डोजर हेर्न जान पर्छ बाबै पल्लो न्यार गाम्मा। झन् भोलि त शनिबार, क्या मज्जा!” हुन त काले आज दिउँसो नै स्कुलबाट भागेर साथीहरुसँग झन्डै एक कोश टाढाको बाटो डोजर हेर्न गएको थियो। “आम्मै! घराँ था’पा भे मार्थे।” कालेले ङ्याक्क पारेर जिब्रो टोक्यो। उसले त्यति ठूलो र रमाइलो चिज कहिल्यै देखेको थिएन। काले फेरी घोप्टियो ओछ्यानतिर, सिरानीमुनि टाउको जोत्यो अनी कल्पना गर्न थाल्यो। कालेको घर भएको कामीडाँडामा पनि डोजरले बाटो खन्दिएको रे, कालेका बाउले उसलाई सानो साइकिल किनिदिएका रे, अनी नयाँ लुगा लगाएर कालेले ओरलोमा गटट साइकिल कुदाउँदा ह्यान्डिलमा बाँधिएको रङ्गी-चङ्गी ध्वजा फर्फराएको रे, पछि पछि कालेका साथीहरु “ए काले! हाम्लाई नि एक्फेर चढ्न दे न” भन्दै दगुरेका रे। यस्तै सोच्दासोच्दै काले कतिबेला निदायो थाहा नै भएन। (more…)