Category: विज्ञान ब्लग

गत हप्ताको लेखमा मानव मस्तिष्कका मुख्य भाग र तिनीहरुको शरीरका अन्य अंगसंग हुने बाह्य संजाल तथा मस्तिष्क-मस्तिष्क बिचमा हुने आन्तरिक संजाल (Network) को बारेमा चर्चा भएको थियो। यस पटक चाहीं महिला तथा पुरुष मस्तिष्कको रंग, मस्तिष्कभित्रको संजाल नक्सा र मस्तिष्कको काम गर्ने तरिकाको बारेमा चर्चा गरौँ । आधारभूत रुपमा हाम्रो गिदी सेता र कैला रंगका… Continue reading

कोही मान्छे तीक्ष्ण बुद्धि भएको (genius) र कोही मान्छे बोधो दिमाग भएको (stupid) हुन्छ भन्ने कुरा विज्ञानले झुट्टा साबित गरिदिएको छ। टाउको ठुलो भएको अथवा तालु खुइले बुद्धिमानी (genius) हुन्छ भन्ने कुरा पनि गलत हो। मान्छे अनुसार गिदीको वोजन अलिअलि थोरै वा धेरै हुन सक्छ, तर गिदीको वोजनले पनि genius र stupid निर्धारण गर्दैन। वास्तबमा… Continue reading

अघिल्ला लेखहरुमा DNA र Protein को चर्चा भयो। DNA को काम तथा बनौट अझ ब्यापक रुपमा बुझ्नको लागि RNA (Ribonucleic Acid) पनि बुझ्न जरुरी हुन्छ। RNA रासायन को हिसाबले DNA भन्दा सानो हुन्छ, तर यो पनि एउटा Macromolecule हो। यसले DNA अणुमा भएको सूचना र निर्देशन अनुसार protein हरु बनाउदछ। सरलीकरण गरी भन्नु पर्दा DNA… Continue reading

-गौतम ‘उदय’- तथ्यको गहिराइको जटिल चुनौतीलाई दृढ सामना गर्न चाहनेहरुका लागी अति नै सूक्ष्म डिम्ब र शुक्राणु को संयोजनबाट एक पूर्ण बच्चा बन्ने पुनः उत्पादन प्रक्रिया (re-production), एउटा सानो बीउबाट विशाल रुख बन्ने पुनः उत्पन्न प्रक्रिया (re-generation) तथा माउसुली जस्ता प्राणीले टुक्रिएका अंग पुनः ब्यवस्थापन गर्न सक्ने (re-construction) आदि जैविक प्राणीमा भएको क्षमता अति नै… Continue reading

[आजदेखि सन्डे साइन्स स्तम्भअन्तर्गत हरेक आइतबार गौतम ‘उदय’ले विज्ञानसम्बन्धी ब्लग लेख्नेछन्। यो साताको पहिलो ब्लग डिएनए के हो विषयमा] कुनै अस्वाभाविक ब्यवधान नभएमा सबै जैविक प्राणीहरुको अनन्तसम्म चल्न सक्ने चक्रले परापूर्व कालदेखि नै दार्शनिक र बैज्ञानिकहरुलाई चकित बनाइ रहेको छ। राता रक्त कणिका बाहेकका हाम्रो शरीरमा रहेका करिब ६३ पद्म (63 trillion) कोषहरु सबैमा एउटा… Continue reading