देश छाडेर परदेश लागेपछि सबैभन्दा पहिले टुट्ने कुरा के होला? घरको खाना? नेपाली भाषा? चिनजानका मान्छे? होइन, सबैभन्दा पहिले टुट्ने त मोबाइलको इन्टरनेट कनेक्सन पो रहेछ। नेपालबाट विमान उडुन्जेलसम्म मोबाइलमा इन्टरनेट हुन्छ। विमान अवतरण गरेपछि भने मोबाइलको स्क्रिनमा नेटवर्कको साटो अनेकथरी अपरिचित नाम देखिन थाल्छन्।
माइसंसारले दिएको संसार : भेटिएका साथीहरु, नभेटिएकी लुना
२१ वर्षअघि माइसंसार सुरु गर्दा मैले ब्लग लेखिरहेको थिएँ। तर थाहा नपाई–नपाई म एउटा आफ्नै संसार पनि बनाइरहेको रहेछु। आज फर्केर हेर्दा कहिलेकाहीँ आफैँलाई अचम्म लाग्छ, एउटा सानो ब्लगले मान्छेको जीवनमा यति ठूलो बाटो बनाइदिन सक्छ र? माइसंसार सुरु भएको २१ वर्ष भइसकेछ। त्यतिबेला न अहिले जस्तो फेसबुक थियो, न इन्स्टाग्राम, न टिकटकको संसार। सामाजिक… Continue reading
लिथुआनिया जानुअघि दिल्लीसँगको संघर्ष
यो लिथुआनिया यात्राको कथा कम, भिसा यात्राको कथा बढी हो। नेपालफ्याक्टचेक इन्टरनेसनल फ्याक्ट चेकिङ नेटवर्क (IFCN) को सिग्नेटरी बनेपछि पनि विभिन्न कारणले विश्वभरका फ्याक्ट चेकरहरूको वार्षिक सम्मेलनमा सहभागी हुन पाइएको थिएन। सारायभोमा भएको सम्मेलनमा त प्रस्तुतिका लागि छनोट भएर पनि अन्तिममा जान सकिएन। त्यसैले यसपालि भने धेरै पहिलेदेखि नै योजना बनाएको थिएँ। सम्मेलन हुने देश… Continue reading
२५ वर्ष पुग्यो दरबार हत्याकाण्ड : रिपोर्टमा के थियो?
दरबार हत्याकाण्ड छानबिन — एक विश्लेषण २०५८ जेठ १९ गते नारायणहिटी दरबारमा ज्यान गुमाएका व्यक्तित्वहरू नेपाल इतिहास • विशेष विश्लेषण दरबार हत्याकाण्डछानबिन एउटा ऐतिहासिक छानबिन समिति, एउटा प्रतिवेदन, र त्यसभित्र लुकेका अनौठा प्रश्नहरू २०५८ जेठ १९ • काठमाडौँ ↓ १ समिति गठन तीन जना, एउटा ऐतिहासिक जिम्मेवारी राजा, रानी र युवराजसहित १० जनाको ज्यान गएको… Continue reading
नेपालको कारागारमा विपश्यनाको उज्यालो
कारागारभित्रको मौन क्रान्ति नेपालका कारागार · वैज्ञानिक अध्ययन २०२२–२०२४ कारागारभित्रकोमौन क्रान्ति फलामका डन्डी र रिसले भरिएको ठाउँमा कसरी एउटा पुरानो ध्यान विधिले १,४२० कैदीको जीवन बदल्यो — एउटा वैज्ञानिक प्रमाणको कथा तल स्क्रोल गर्नुहोस् पहिले बुझौँ विपश्यना भनेको के हो? यो कुनै धर्म होइन, कुनै रहस्यमय जादु होइन। यो एउटा मानसिक प्रशिक्षण विधि हो —… Continue reading
फोहरी खबर: अनलाइनको ‘पाद’ समाचारमा लैङ्गिक विभेदको गन्ध
पत्रकारिता कहिलेकाहीँ यति गम्भीर हुन्छ कि पादलाई पनि गम्भीर बनाइदिन्छ। अनि कहिलेकाहीँ यति हल्का हुन्छ कि विज्ञानलाई पनि मजाक बनाइदिन्छ। यसपटकको ब्लग यिनै दुईको बीचमा अड्किएको छ। नाक थुन्ने कि हाँस्ने भन्ने निर्णय पाठकले आफैं गर्नुपर्ने खालको। विदेशी पत्रिका The Washington Post ले एकदमै सीधा प्रश्न सोध्यो—पुरुष र महिलामध्ये कसको पाद बढी गन्हाउँछ?
चामलमा विषादीको खबरले तर्सनु भो? यो पढ्नुस्
अनुसन्धानले चामल सेवनबाट हुने स्वास्थ्य जोखिम ‘नगन्य’ रहेको निष्कर्ष निकाले तापनि समाचारले सो तथ्यलाई पूर्णतः लुकाएर क्यान्सर र मिर्गौला फेल हुने डर देखाउँदै ‘भ्रामक फ्रेमिङ’ (Framed Misleading) गरेको छ।
दक्षिणकाली महापूजा
काठमाडौँभन्दा १७ किमि दक्षिण, दुई पवित्र नदीको संगममा — एउटा यस्तो अनुष्ठान हुन्छ जुन शताब्दीयौँदेखि उस्तै छ। यो हो दक्षिणकाली महापूजा — र यसका पाँच रहस्यहरू तपाईंले अहिलेसम्म थाहा पाउनुभएको छैन।
बालेन–रास्वपा गठजोड ‘स्वार्थप्रेरित’ अमेरिकी रिपोर्टले भन्यो कि हामीले बनायौँ ?
अमेरिकी कंग्रेसनल रिसर्च सर्भिस (CRS) को रिपोर्टलाई आधार बनाएर नेपाली मिडियाले कसरी “Marriage of Convenience” लाई “स्वार्थप्रेरित गठजोड” मा रूपान्तरण गर्यो ? यो लेखले समाचार र मूल रिपोर्टलाई लाइन–बाइ–लाइन तुलना गर्दै देखाउँछ- तथ्य सही हुँदाहुँदै पनि शब्द, सन्दर्भ र टोन बदल्दा कसरी “framed misinformation” पैदा हुन्छ।
अलविदा !
हार्दिक श्रद्धाञ्जलि, हुवावे 🕯️ श्रद्धाञ्जलि · २०२०–२०२६ हार्दिक श्रद्धाञ्जलि,हुवावे ६ वर्षको साथ · बिदाइ तल स्क्रोल गर्नुस् अन्तिम फोटो बन्द स्क्रिनमा एउटा रातो फूल — विदाइको सबैभन्दा मौन र मार्मिक तरिका। धेरै प्रयास गरेँ। चार्जर फेरें, केबल फेरें, डकमा राखेर पनि हेरेँ, सिस्टम रिकभर गर्ने अप्सनसम्म पुगेँ। तर अब स्वीकार्नै पर्ने भयो कि आशा सकियो।… Continue reading
१५ दिन नपुग्दै मन्त्रीहरुको वरियता हेरफेर
मन्त्रिपरिषद् वरियतामा फेरबदल राजनीति · मन्त्रिपरिषद् मन्त्रिमण्डलको नम्बर खेल: सीता बादी सात ठाउँ अगाडि, पौडेल पाँच ठाउँ पछाडि भर्खरै बनेको क्याबिनेट बन्न नपाउँदै वरियताको सीट मिलाउने काम भइसक्यो। कसले फाइदा उठाए, कसको नम्बर घट्यो — हेर्नुस् एकैठाउँमा। 📅 २०८२ चैत २४ 🏛 राष्ट्रपतिको कार्यालय, महाराजगञ्ज प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको नेतृत्वमा चैत १३ गते गठित मन्त्रिपरिषद्को वरियताक्रम… Continue reading
२२ औँ वर्षमा माइसंसारको यात्रा
April 6, 2005 माइसंसार · यात्रा २२ औँ वर्षमापाइला टेकिँदा 22 कहिलेकाहीँ नलेखिएको कथा नैसबैभन्दा ठूलो कथा हुन्छ। 22 २१वर्ष पूरा ४४पोस्ट यस वर्ष ३महिना मौन सन् २००५ को अप्रिल ६ — जानी नजानी सुरु भएको एउटा ब्लगको यात्रा। आज ढिला गरी सम्झिँदा थाहा भयो, त्यो दिन आजै रहेछ। अर्थात् माइसंसारले २१ वर्ष पूरा गरेर… Continue reading
ओली, लेखक पक्राउ : अब के हुन्छ?
विशेष अनुसन्धान केपी ओली र रमेश लेखक पक्राउ प्रकरण — के, किन र के हुन्छ? प्रश्न–उत्तर शैलीमा सम्पूर्ण कथा केपी ओलीकोफोटो राख्नुस् केपी शर्मा ओली पूर्व प्रधानमन्त्री रमेश लेखककोफोटो राख्नुस् रमेश लेखक पूर्व गृहमन्त्री तल स्क्रोल गर्नुस् १ प्रश्न १ यो घटना के हो? जेनजी आन्दोलनका क्रममा किशोरकिशोरीसहित धेरैको ज्यान गएको थियो। त्यसपछि त्यसको जिम्मेवारी… Continue reading
मिडिया साक्षर पनि बन्नुस्
MediaLiteracy ● मिडिया साक्षरता · Fact Check “एक नेताले बताए” —पत्याउनु अघि सोच्नुस् बेनामे स्रोतमा आधारित समाचार र वास्तविकताबीचको खाडल। बालेन सरकारको समाचारबाट उदाहरणबाट सिकौं। ०१ / समाचार यस्तो आयो — बेनामे स्रोत ⚠ यी थिए बेनामे स्रोतमा आधारित समाचार मन्त्रिपरिषद् गठन हुनुअघि NarayaniOnline HD र Clickmandu लगायत धेरै मिडियाले “एक नेताले बताए” भन्दै यस्तो… Continue reading
समाचार समीक्षा
पोखरा विमानस्थल — एउटा फ्रेमिङ फरक पोखरा विमानस्थल — फ्रेमिङ फरक विश्लेषण मिडिया विश्लेषण २०८२ फागुन · पोखरा विमानस्थल प्रकरण आजको कान्तिपुर · सोमबार, मार्च २३, २०२६ कान्तिपुर दैनिक · सोमबार, मार्च २३, २०२६ ⚠ दायाँको समाचार — हाम्रो विश्लेषण
समाचार मात्र नपढ्नुस्, त्यसलाई खोतल्नुस्
समाचार सधैं तथ्य मात्र होइन।
कुन तथ्य देखाइयो,
कुन लुकाइयो—
यहीँबाट कथा बदलिन्छ।
मिथ्या सूचना फेसबुके र युट्युबेले मात्र हैन, सरकारी मिडियाले पनि फैलाउँछन्
Non-EXCLUSIVE ▸ सोमबार, चैत २, २०८१ | मिडिया विश्लेषण | ब्लग जब सरकारी मिडिया, ले नै फैलाउँछ मिथ्या सूचना ! पेट्रोल १५ रुपैयाँ बढ्यो, समाचारमा ३१ — सरकारी ‘स्पीड पत्रकारिता’को एक रोचक कथा ◆ ब्रेकिङ: पेट्रोल +१५ रु. (वास्तविक) ◆ ब्रेकिङ: पेट्रोल +३१ रु. (समाचारमा) ◆ रासस: “हामीले पठायौँ” ◆ NTV: “हामीले छाप्यौँ” ◆ जनता:… Continue reading
चाहियो ! चाहियो !! चाहियो !! कान्तिपुरलाई नयाँ प्रधान सम्पादक चाहियो !
व्यङ्ग्य ब्लग कान्तिपुरलाई चाहियो- गजबको सुपर सम्पादक कान्तिपुर मिडिया ग्रुपले प्रधान सम्पादक खोज्दैछ। विज्ञापन पढ्दा लाग्छ- उनीहरूले प्रधान सम्पादक होइन, न्यूजरूम चलाउने, कम्पनीको रणनीति बनाउने र डिजिटल भविष्य भविष्यवाणी गर्ने ‘एकल बहादुर’ खोजिरहेका छन्। M सालोक्य/च्याटजीपीटी/क्लाउडी/जेमिनाइ ·१५ मार्च २०२६ ·८ मिनेट पढाइ कान्तिपुर मिडिया ग्रुपले आज आफ्नै पत्रिकामा एउटा विज्ञापन छाप्यो- “प्रधान सम्पादकको आवश्यकता।” यो… Continue reading
शनिबार साहित्य : प्रशंसिका (कथा)
शनिबार साहित्य — प्रशंसिका शनिबार साहित्य शनिबार साहित्य कथा साप्ताहिक स्तम्भ शनिबार, फागुन २०८२ प्रतीक्षा कथा प्रशंसिका लेखक : शुषमा चित्रकार · ललितपुर सेता कपाल अब पातलिन पनि थाले । आँखाका छेउमा समयले रोपेका मसिना धर्साहरू उमेरका मूक साक्षी थिए । त्यसमाथि अहिले लगाउन थालेको पावरको चस्माले अझ बढी गम्भीर देखाउँथ्यो मलाई । किताबको आवरणमा… Continue reading
‘फेसबुके मूर्ख’ बनेर मोदीको नक्कली भिडियो सेयर त गर्नुभएन?
⚠ तथ्यजाँच · Fact Check · 2026 मोदीको ‘अखण्ड भारत’र एआईको ‘कमाल’ ५१ सेकेन्डको भाइरल झुट — कसरी बन्यो? कसले फैलायो? तथ्य के हो? १,३८,०००+ भ्युज १,३००+ सेयर ५१ सेकेन्ड भाइरल क्लिप ९९.७% AI सम्भावना ०१ फेसबुकको भेल र ‘अखण्ड भारत’को गफ फेसबुकको संसार पनि कस्तो अचम्मको छ है! यहाँ सत्य कुरा कछुवाको गतिमा हिँड्छ,… Continue reading








