६५ दिनको अनुपस्थितिपछि आज ऐतिहासिक दिनमा केही शब्द कोर्नका लागि आएको छु। देश संक्रमणकालमा रहे जस्तो मेरो जीवनको संक्रमणकाल पनि सकिएको छैन। खैर, आज त्यो बारेमा धेरै लेख्दिनँ। यो बीचमा परेका समस्याहरु पनि अहिले खोल्दिनँ। किनभने आज शान्तिपूर्ण रुपमा चुनाव भएको देख्दा एक किसिमको खुसी लागेको छ। कहिलेकाहीँ एउटा चुनाव केवल राजनीतिक घटना हुँदैन, त्यो देशले आफैंलाई फेरि एकपटक प्रमाणित गर्ने क्षण पनि हुन्छ।
भदौको ‘जेनजी विद्रोह’ र त्यसपछि देखिएको ध्वंसको दृश्यले धेरैलाई लाग्न थालेको थियो- अब नेपालमा चुनाव सम्भव छैन। यस्तै हालत बोकेका अरु देशमा पनि समयमा चुनाव हुन सकेको थिएन।
राजनीति अव्यवस्थित थियो, राज्य संयन्त्र अविश्वासले भरिएको थियो, र संविधान आफैं अस्थिरताको घेरामा परेको जस्तो देखिन्थ्यो। त्यो बेला प्रश्न यस्तो थियो, संविधान बचाउने कि राजनीतिक प्रयोगहरूमा हराउने?
तमाम आशंका, अविश्वास र त्रासका बीच अन्ततः निर्वाचन शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न भयो। यो केवल एउटा चुनाव सम्पन्न हुनु मात्र होइन, संविधानलाई फेरि ट्रयाकमा फर्काउने राजनीतिक प्रयासको सफल परीक्षा थियो।
भदौमा भएको जेनजी विद्रोहपछि देश असामान्य अवस्थामा पुगेको थियो। सडकमा क्रोध थियो, संस्थाहरू माथि अविश्वास थियो, र राजनीतिक नेतृत्वको क्षमता माथि प्रश्न थियो।
यही तरल अवस्थाबाट संविधानलाई बचाउन संविधानकै सीमाभित्र र बाहिरको बहसबीच एउटा सरकार बनाइयो।
त्यस सरकारको नेतृत्वमा थिइन्- सुशीला कार्की। संविधानतः यो सम्भव थिएन। उनी पूर्व प्रधान न्यायाधीश। प्रतिनिधि सभा भंग नहुँदै उनलाई प्रधानमन्त्री नियुक्ति गर्न संविधानै च्यात्नु पर्थ्यो। कहिलेकाहीँ संविधान जोगाउन पनि संविधानकै कठोर व्याख्याभन्दा राजनीतिक साहस चाहिन्छ।
तर पनि मिलाएर पहिलो महिला प्रधानमन्त्रीका रूपमा उनलाई निर्वाचन गराउने जिम्मेवारी दिइयो। यद्यपि, त्यो जिम्मेवारीसँगै आशंकाको ठूलो पहाड पनि थियो।
कसैले भने- “यो सरकार टिक्दैन।”
नेपालमा भविष्यवाणी गर्नेहरू धेरै हुन्छन्, जिम्मेवारी उठाउनेहरू भने कम हुन्छन्।
कसैले भने- “चुनाव सम्भव छैन।”
कसैले भने- “यो केवल समय बिताउने प्रयोग हो।”
कसैले भने- “लेखेर राख्नुस्, फागुन २१ मा चुनाव हुन्न।”
ज्योतिषीले भविष्यवाणी गरे- “चुनाव हुँदै हुँदैन।”
तर अन्ततः परिणामले देखायो- कहिलेकाहीँ इतिहास आलोचकले होइन, जिम्मेवारी उठाउनेले लेख्छ। यो चुनावले एउटा कुरा प्रमाणित गर्यो, नेपाल कहिलेकाहीँ अराजकतासम्म पुग्छ, तर त्यहीँबाट फर्कन पनि जान्छ।
सुशीला कार्कीले कठिन राजनीतिक परिस्थितिका बीच निर्वाचन सम्पन्न गराइन्। अब निर्वाचित संसद बनेपछि संविधान फेरि संस्थागत ट्रयाकमा फर्कने अपेक्षा गरिएको छ।
यस क्षणमा केही धन्यवादहरू आवश्यक छन्।
धन्यवाद प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीलाई, जसले तमाम कठिनाइ, आशंका र राजनीतिक दबाबका बीच पनि निर्वाचन सम्पन्न गराइन्।
धन्यवाद राष्ट्रपतिलाई, जसले जेनजी विद्रोहपछि उत्पन्न भएको तरल अवस्थालाई परिपक्व निर्णयमार्फत व्यवस्थापन गर्दै संविधान जोगाउने निर्णयमा अडिग रहे।
धन्यवाद नेपाली कांग्रेसलाई, जसले आलोचकहरूले “नेतृत्व अवैधानिक रूपमा कब्जा गरिएको” आरोप लगाए पनि नेतृत्वमा पुस्तान्तरण गर्दै कार्यकर्ताहरूलाई चुनावी मैदानमा पठाउन सके।
धन्यवाद एमाले लाई, जसले नेतादेखि कार्यकर्तासम्म रक्षात्मक अवस्थामा भए पनि चुनावी प्रक्रियामा सहभागी भएर लोकतान्त्रिक प्रक्रियालाई अघि बढाउन भूमिका खेले।
धन्यवाद राप्रपालाई, जसले राजाले चुनावको विपक्षमा अभिव्यक्ति दिँदा पनि निर्वाचनमा सहभागी भएर राजतन्त्र समर्थकहरूको सहभागिता सुनिश्चित गर्न योगदान दिए।
राजनीतिमा मतभेद स्वाभाविक हुन्छ। तर लोकतन्त्रमा मतभेदभन्दा माथि हुने कुरा भनेको प्रक्रिया हो।
यो चुनावले कम्तिमा एउटा कुरा प्रमाणित गर्यो, नेपालमा लोकतन्त्र कहिलेकाहीँ कमजोर देखिन सक्छ, तर पराजित हुँदैन।
अन्तिम प्रश्न अब यस्तो छ, चुनाव सम्पन्न भयो।
अब के राजनीतिले पनि परिपक्वता देखाउनेछ?
किनकि अन्ततः लोकतन्त्र केवल चुनावले होइन, चुनावपछि हुने निर्णयहरूले पनि मापन हुन्छ।
र, अन्त्यमा मलाई आशीर्वाद दिनुस्, अबदेखि म ब्लगमा निरन्तर लेखिरहन सकूँ। किनभने यो बीचमा मैले कति पटक लेख्न खोज्दा पनि हात रोकिएका थिए। कहिलेकाहीँ लेख्न नसक्नु पनि एउटा पीडा हुन्छ- शब्दहरू हुन्छन्, तर हात रोकिएका हुन्छन्।तपाईँको आशीर्वादले मलाई प्रेरणा दिनेछ।